ข้อควรรู้ก่อนใช้กัญชาทางการแพทย์

แม้ว่าหลายคนอาจเคยได้ยินเกี่ยวกับกัญชามาบ้าง แต่คงมีหลายแง่มุมที่สงสัยเกี่ยวกับการใช้กัญชาในทางการแพทย์ อันที่จริงแล้วกัญชาทางการแพทย์คือการนำสารสกัดของกัญชามาใช้ในการบำบัดอาการหรือรักษาโรค รวมถึงใช้ในการวิจัยและผลิตเป็นยา 

สารสกัดจากกัญชามีสารออกฤทธิ์ที่สำคัญอยู่ 2 ชนิด คือสารเตตร้าไฮโดรแคนนาบินอล (Tetrahydrocannabinol) หรือสาร THC ที่ออกฤทธิ์ในระบบสมองหลายแห่ง ลดอาการปวด กล้ามเนื้อเกร็ง หรืออาการคลื่นไส้ อีกชนิดคือสารกลุ่มแคนนาบินอยด์ (Cannabidiol) หรือสาร CBD ที่ช่วยลดความตื่นเต้นตกใจ ต้านอาการความจำเสื่อมหรือการเกิดโรคจิตประสาท ในบางกรณีอาจใช้ต้านฤทธิ์ของสาร THC ด้วย

ข้อควรรู้ก่อนใช้กัญชาทางการแพทย์

ปัจจุบันประเทศไทยมีผลิตภัณฑ์ยาที่สกัดจากกัญชาเพื่อใช้รักษาโรคอยู่ 4 รูปแบบ คือ 

  1. ยาแผนปัจจุบันในรูปแบบน้ำมันกัญชา
  2. ตำรับยากัญชาแผนไทยตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข 
  3. น้ำมันกัญชาตำรับหมอเดชาในโครงการวิจัยของกรมการแพทย์และแพทย์แผนไทย 
  4. ตำรับยาที่ปรุงโดยแพทย์แผนไทย แพทย์แผนไทยประยุกต์ และหมอพื้นบ้าน ซึ่งต้องผ่านการรับรองจากกรมการแพทย์แผนไทยและกรมการแพทย์ทางเลือก

ประโยชน์ของกัญชาทางการแพทย์

การศึกษาพบว่ากัญชาทางการแพทย์สามารถบรรเทาอาการปวด ทั้งอาการปวดแบบฉับพลันและแบบเรื้อรัง รักษาภาวะปวดประสาท ภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็งที่เกิดจากโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง และโรคลมชักในผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยวิธีอื่น  

รวมถึงมีการใช้กัญชาทางการแพทย์ในการรักษาภาวะเบื่ออาหารของผู้ป่วยโรคเอดส์บางราย ภาวะคลื่นไส้อาเจียนจากเคมีบำบัด หรือมีส่วนช่วยในการประคับประครองอาการของผู้ป่วยบางโรคหรือผู้ป่วยระยะสุดท้าย

นอกจากนี้ งานวิจัยบางส่วนยังพิจารณาถึงความเป็นไปได้ที่จะนำกัญชาทางการแพทย์ไปใช้ในการรักษาหรือควบคุมอาการจากปัญหาสุขภาพบางอย่างในอนาคต เช่น ภาวะสมองเสื่อม โรคอัลไซเมอร์ โรคพาร์กินสัน โรควิตกกังวลทั่วไป โรคนอนไม่หลับ และโรคมะเร็งชนิดต่าง ๆ    

อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพของกัญชาทางการแพทย์ต่อการรักษาโรคต่าง ๆ ยังบอกไม่ได้แน่ชัด เพราะข้อมูลส่วนใหญ่ยังอยู่ระหว่างการศึกษา เพื่อให้ปลอดภัยต่อการนำมาใช้ในมนุษย์ อีกทั้งผลการศึกษาบางชิ้นเป็นเพียงการศึกษาและทดลองในสัตว์เท่านั้น

ผู้ป่วยจึงไม่ควรมุ่งหวังที่จะใช้กัญชาทางการแพทย์แทนการรักษาตามมาตรฐานทั่วไป และควรใช้กัญชาทางการแพทย์ในรูปแบบต่าง ๆ อย่างระมัดระวัง

ผลข้างเคียงจากการใช้กัญชาทางการแพทย์

การใช้กัญชาในระยะสั้น ๆ อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียง เช่น

  • เวียนหัว หมดสติ
  • ปากแห้ง ตาแห้ง
  • ง่วงซึม ตอบสนองช้า
  • ความดันโลหิตลดต่ำลง
  • อารมณ์แปรปรวน
  • มีปัญหาด้านการสื่อสารและการจดจ่อ
  • สูญเสียความทรงจำในช่วงเวลาสั้น ๆ 
  • หวาดระแวง วิตกกังวล ซึมเศร้า 

ในกรณีที่ใช้กัญชาติดต่อเป็นเวลานานหรือใช้ในปริมาณมาก อาจส่งผลให้สมองได้รับความเสียหาย เสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดลมอักเสบชนิดเรื้อรัง โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย โรคหลอดเลือดสมอง โรคทางจิตเวชอื่น ๆ และอาจทำให้เสพติดการใช้กัญชาเหมือนสารเสพติดอื่นได้เช่นกัน

นอกจากนี้ กัญชาอาจเป็นอันตรายกับผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี ผู้ที่ต้องขับขี่ยานพาหนะ ผู้ป่วยโรคหัวใจ อยู่ระหว่างการตั้งครรภ์ หรือมีปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ได้ ผู้ที่ใช้กัญชาทางการแพทย์ควรขอคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้ เพื่อให้แพทย์ช่วยประเมินสุขภาพเบื้องต้น ปรับแผนการรักษาและติดตามอาการระหว่างที่ใช้กัญชาอย่างใกล้ชิด