Risperidone

Risperidone

Risperidone (ริสเพอริโดน) เป็นยาในกลุ่มรักษาอาการทางจิต (Antipsychotic) ทำงานโดยปรับปริมาณของสารส่งผ่านประสาทในสมองที่ไม่สมดุล ที่อาจเกิดจากโรคต่าง ๆ เช่น โรคจิตเภท โรคไบโพลาร์ และโรคออทิซึม รวมไปถึงใช้รักษาปัญหาพฤติกรรมต่าง ๆ ในเด็กอายุ 5-16 ปีและวัยรุ่น เช่น อารมณ์เปลี่ยนแปลงฉับพลัน ทำร้ายตัวเอง หรือก้าวร้าว เป็นต้น

Risperidone

เกี่ยวกับ Risperidone

กลุ่มยา กลุ่มรักษาอาการทางจิต (Antipsychotic)
ประเภทยา ยาตามใบสั่งแพทย์ ยาหาซื้อได้เอง
สรรพคุณ รักษาโรคจิตเภทและโรคไบโพลาร์
กลุ่มผู้ป่วย ผู้ใหญ่และเด็ก
รูปแบบของยา ยารับประทานขนิดเม็ดและน้ำ ยาฉีด

คำเตือนการใช้ยา Risperidone

  • ควรแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบก่อนใช้ยา หากเป็นผู้ที่อยู่ในกลุ่มดังต่อไปนี้
    • แพ้ยา Risperidone หรือยาตัวอื่น ๆ
    • ตั้งครรภ์ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุครรภ์ใกล้คลอด ผู้ที่มีแนวโน้มจะตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ผู้ให้นมบุตรต้องหยุดให้นมอย่างน้อย 12 สัปดาห์หลังจากใช้ยา และหากตั้งครรภ์ระหว่างใช้ยา ควรแจ้งให้แพทย์ทราบทันที เพราะยาอาจส่งผลต่อทารกแรกเกิดได้ และห้ามหยุดใช้ยาเองเด็ดขาด
    • ต้องเข้ารับการผ่าตัดหรือศัลยกรรม หรือหัตถการในช่องปาก
  • ยาอาจส่งผลให้ผู้ใช้ปรับตัวต่ออากาศร้อนและหนาวได้ไม่ดีเหมือนปกติ
  • ไม่ควรขับรถหรือใช้เครื่องจักร เพราะอาจได้รับอันตรายจากผลข้างเคียงของยาได้
  • ผู้ที่มีอาการเจ็บป่วยหรือเป็นโรคดังต่อไปนี้ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนใช้ยา
  • เคยมีค่าเม็ดเลือดขาวต่ำกว่าปกติ
  • ภาวะขาดน้ำ
  • ความหนาแน่นของกระดูกต่ำ
  • โรคฟีนิลคีโตนูเรีย (Phenylketonuria)
  • โรคตับหรือโรคไต
  • โรคพาร์กินสัน
  • โรคเบาหวาน รวมไปถึงผู้ที่มีโอกาสเสี่ยง เช่น เป็นโรคอ้วนหรือมีคนในครอบครัวเป็นเบาหวาน
  • โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ความดันโลหิตสูง จังหวะการเต้นของหัวใจมีปัญหา หรือเคยหัวใจวายไม่นานก่อนต้องการใช้ยา
  • การใช้ยา Risperidone ร่วมกับยาบางชนิดอาจทำให้รู้สึกง่วง หายใจช้าลง หรืออาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตรายต่อชีวิตได้ จึงควรแจ้งให้แพทย์ทราบหากกำลังใช้ยาอื่น ๆ เช่น
    • ยาแก้ไอตามใบสั่งแพทย์
    • ยาระงับปวด
    • ยาคลายกล้ามเนื้อ 
    • ยานอนหลับ ยาคลายเครียด ยาลดภาวะซึมเศร้า
    • ยาต้านชัก

ปริมาณการใช้ยา Risperidone

โรคไบโพลาร์ 

  • ผู้ใหญ่
    ยารับประทานปริมาณ 2-3 มิลลิกรัม วันละครั้ง
    ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อปริมาณ 25 มิลลิกรัม ทุก ๆ 2 สัปดาห์
  • ผู้สูงอายุ
    ยารับประทานปริมาณ 0.5 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
    ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อปริมาณ 25 มิลลิกรัม ทุก ๆ 2 สัปดาห์
  • เด็ก อายุ 10 ปีขึ้นไป
    ยารับประทานปริมาณ 0.5 มิลลิกรัม วันละครั้ง

โรคจิตเภท

  • ผู้ใหญ่
    ยารับประทานปริมาณ 2 มิลลิกรัม วันละครั้ง
    ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อปริมาณ 25 มิลลิกรัม ทุก ๆ 2 สัปดาห์
  • ผู้สูงอายุ
    ยารับประทานปริมาณ 0.5 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
    ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อปริมาณ 25 มิลลิกรัม ทุก ๆ 2 สัปดาห์
  • เด็ก อายุ 13 ปีขึ้นไป
    ยารับประทานปริมาณ 0.5 มิลลิกรัม วันละครั้ง

ออทิสติก

  • เด็ก อายุ 5 - 17 ปี
    • ยารับประทานปริมาณ 0.25 มิลลิกรัม วันละครั้ง (น้ำหนักตัวมากกว่า 15 กิโลกรัมแต่น้อยกว่า 20 กิโลกรัม)
    • ยารับประทานปริมาณ 0.5 มิลลิกรัม วันละครั้ง (น้ำหนักตัวมากกว่า 20 กิโลกรัม)

การใช้ยา Risperidone

  • ควรใช้ยาตามปริมาณที่แพทย์หรือเภสัชกรกำหนดอย่างเคร่งครัด ห้ามใช้มากกว่าหรือน้อยกว่าปริมาณที่กำหนด และห้ามใช้ยานานเกินกว่าระยะเวลาที่กำหนด
  • อาการอาจแย่ลงหากไม่ใช้ยาหรือหยุดใช้ยากระทันหัน
  • หากใช้ยารับประทานชนิดน้ำ ควรใช้อุปกรณ์ เช่น หลอดดูดยา แก้วยาน้ำหรือช้อนยา (Dosing Spoon) เพื่อให้ได้ปริมาณยาที่แม่นยำ
  • หากใช้ยารับประทานชนิดเม็ดที่มากับบรรจุภัณฑ์ พร้อมแผ่นฟอยล์ปิดอยู่ด้านหลัง ให้ค่อย ๆ เปิดฟอยล์ และใช้มือที่แห้งสนิทหยิบยาออกมา ห้ามดันยาให้ทะลุฟอยล์ออกมาโดยเด็ดขาด เพราะยาอาจได้รับความเสียหายได้
  • ควรใช้ยาทันทีหลังจากนำยาออกมาจากบรรจุภัณฑ์
  • ห้ามผสมยารับประทานชนิดน้ำกับน้ำอัดลมหรือชา
  • หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยา
  • ควรเก็บยาไว้ในอุณหภูมิห้องหรืออุณหภูมิ 15-25 องศา ให้พ้นจากความชื้น ความร้อนและแสง
  • ควรเก็บยาในบรรจุภัณฑ์ที่มากับตัวยา ปิดให้สนิท และเก็บให้พ้นจากเด็ก
  • ห้ามนำยาไปแช่แข็ง
  • หากลืมกินยาหรือกินยาไม่ตรงตามเวลา อาจทำให้ประสิทธิภาพการออกฤทธิ์ยาไม่สมบูรณ์
  • หากลืมกินยา ให้กินยาทันทีเมื่อนึกได้ แต่หากห่างเพียงไม่กี่ชั่วโมงจากเวลากินยาครั้งต่อไป ให้ข้ามยาที่ลืมไป และไม่ควรเพิ่มปริมาณยาครั้งต่อไปเพื่อทดแทน เพราะอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตรายได้
  • หากกินยาเกินขนาด อาจปรากฏผลข้างเคียง เช่น ง่วงซึม ใจสั่น เคลื่อนไหวได้ช้ากว่าปกติ เป็นลมหรือชัก ให้รีบไปพบแพทย์ทันที
  • ให้ทิ้งยาเมื่อไม่ต้องใช้ยาแล้วหรือยาหมดอายุ

ผลข้างเคียงจากการใช้ยา Risperidone

ผลข้างเคียงบางอย่างจากยา Risperidone เช่น ปากแห้ง ปวดหัว เจ็บคอ ท้องเสีย น้ำหนักขึ้นหรือง่วงซึม อาจไม่จำเป็นต้องใช้การรักษาทางการแพทย์ เพราะเมื่อร่างกายคุ้นชินกับตัวยาแล้ว อาการอาจหายไปเอง แต่ถ้าผู้ใช้รู้สึกกังวลหรือยังปรากฏอาการอย่างต่อเนื่อง อาจต้องไปปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะหากปรากฏอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

  • คันหรือมีผื่นผิวหนัง
  • เดินซอยเท้า
  • ไม่มีสมาธิ กระสับกระส่าย ไม่ยอมอยู่กับที่ อยู่นิ่งไม่ได้
  • มีพฤติกรรมก้าวร้าว
  • วิตกกังวล
  • หน้าตาไม่แสดงอารมณ์
  • เห็นภาพไม่ชัดหรือการมองเห็นเปลี่ยนไป
  • ไม่สามารถขยับหรือเคลื่อนไหวดวงตาได้
  • มีปัญหากับการนอน พูดหรือกลืน
  • มีปัญหากับการปัสสาวะหรือปัสสาวะมากผิดปกติ
  • มีปัญหากับการจดจำ
  • นิ้วสั่น มือสั่น
  • แขนหรือขาเมื่อยล้าหรือไม่มีแรง
  • มีอาการกล้ามเนื้อกระตุก บริเวณ หลัง คอและใบหน้า หรือกระตุกเมื่อเคลื่อนไหว
  • สูญเสียการทรงตัว