หลัก ๆ แล้ว สาเหตุของอาการปวดหัวจะถูกแบ่งออก 3 กลุ่มใหญ่ ได้แก่
อาการปวดศีรษะแบบปฐมภูมิ (Primary Headache)
เป็นอาการปวดที่ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัดและไม่ใช่อาการปวดจากโรคประจำตัว แต่คาดว่าน่าจะมาจากระบบรับความรู้สึกมีความผิดปกติหรือไวกว่าปกติ อาการปวดศีรษะประเภทนี้อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับสารเคมี เส้นประสาท หรือเส้นเลือดในสมองรอบกระโหลกศีรษะ กล้ามเนื้อของศีรษะและต้นคอ
อาการปวดศีรษะประเภทนี้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในบางราย ยกเว้นผู้ป่วยที่มีอาการเป็นครั้งคราวและรักษาหายได้เร็ว อย่างไรก็ตาม อาการปวดหัวประเภทนี้อาจเป็นสัญญาณบ่งบอกโรคที่ซ่อนอยู่ ตัวอย่างอาการปวดศีรษะปฐมภูมิที่พบบ่อย เช่น ปวดศีรษะไมเกรน ปวดศีรษะคลัสเตอร์ หรือปวดหัวจากกล้ามเนื้อเกร็งตัว
อาการปวดศีรษะแบบทุติยภูมิ (Secondary Headache)
เป็นอาการปวดหัวมาจากโรคหรือความผิดปกติของโครงสร้างบริเวณศีรษะและคอ ซึ่งรุนแรงแตกต่างกันและอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น
- โรคไซนัสอักเสบ
- การฉีกขาดของหลอดเลือดแดง
- โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง
- ภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ
- เนื้องอกในสมอง
- ภาวะขาดน้ำ
- ปัญหาผิดปกติของฟัน
- การติดเชื้อที่หูชั้นกลาง
- อาการเมาค้าง
- ภาวะความดันเลือดสูง
- ภาวะสมองขาดเลือด
- ความดันในกะโหลกศีรษะสูง
- การติดเชื้อ เช่น โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ไข้สมองอักเสบ หรือฝีในสมอง
อาการปวดศีรษะจากเส้นประสาทและอื่น ๆ (Cranial Neuralgias, Facial Pain and Other Headaches)
เป็นอาการปวดเนื่องจากเกิดจากการอักเสบของเส้นประสาทสมอง 1 ใน 12 เส้น ซึ่งมีหน้าที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อและเป็นตัวส่งสัญญาณความรู้สึกระหว่างสมองกับศีรษะหรือคอ อาการปวดหัวประเภทนี้ที่พบบ่อย เช่น อาการปวดศีรษะที่เกิดจากประสาทสมองเส้นที่ 5 (Trigeminal Neuralgia) ซึ่งควบคุมความรู้สึกบนใบหน้า อาจทำให้เกิดอาการปวดบริเวณใบหน้าอย่างรุนแรงเมื่อมีการอักเสบหรือการระคายเคือง
