Gabapentin (กาบาเพนติน)

Gabapentin (กาบาเพนติน)

Gabapentin (กาบาเพนติน) เป็นยาในกลุ่มยากันชัก (Anticonvulsant) ที่ส่งผลต่อสารเคมีและระบบประสาทในสมองที่เป็นสาเหตุของอาการชัก และยังนำมาใช้รักษาอาการปลายประสาทอักเสบในบางกรณี โดยกลไกในการออกฤทธิ์ของยาดังกล่าว คือ เมื่อยากาบาเพนตินเข้าสู่ร่างกาย ตัวยาจะเข้าไปจับกับตัวรับที่อยู่ในสารสื่อประสาท ทำให้อาการชักค่อย ๆ ทุเลาลง ทั้งนี้ ยากาบาเพนตินเป็นยาที่ต้องใช้ภายใต้คำสั่งของแพทย์เท่านั้น

Test results and medical therapy concept

เกี่ยวกับยา Gabapentin

กลุ่มยา ยากันชัก (Anticonvulsant)
ประเภทยา ยาตามใบสั่งแพทย์ 
สรรพคุณ รักษาอาการชักและปลายประสาทอักเสบ
กลุ่มผู้ป่วย เด็ก ผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุ
รูปแบบของยา ยาเม็ด 

คำเตือนเกี่ยวกับยา Gabapentin

  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาชนิดนี้หากมีประวัติการแพ้ยา Gabapentin
  • การรับประทานยา Gabapentin อาจทำให้ง่วงได้ ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยานพาหนะหรือการทำงานกับเครื่องจักรที่อาจก่อให้เกิดอันตรายได้
  • ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาหากเป็นผู้ที่มีปัญหาโรคตับหรือโรคไตในระยะที่ต้องฟอกไต
  • ยานี้อาจก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางสุขภาพจิต ผู้ป่วยบางรายอาจถึงขั้นคิดฆ่าตัวตายได้ ดังนั้นผู้ป่วยที่มีประวัติโรคซึมเศร้า หรือเคยคิดสั้น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา และญาติผู้ป่วยควรดูแลอย่างใกล้ชิด
  • สตรีมีครรภ์หรืออยู่ในช่วงให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา

ปริมาณการใช้ยา Gabapentin

โรคลมชัก

  • เด็ก อายุต่ำกว่า 3 ปีห้ามใช้
  • เด็กอายุ 3-12 ปี ปริมาณ 10-15 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/วัน แบ่งเป็น 3 ครั้ง หากใช้ยาหลายรูปแบบควบคู่กัน ภายในระยะเวลา 12 ชั่วโมง ไม่ควรเกิน 50 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/วัน
  • เด็กอายุ 12 ปี ขึ้นไป ารรักษาช่วงเริ่มแรก แพทย์จะให้ผู้ป่วยรับประทานยา Gabapentin แบบ 3 ขั้น คือ
    • วันที่ 1: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 1 ครั้ง
    • วันที่ 2: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 2 ครั้ง แบ่งเป็นเช้า เย็น
    • วันที่ 3: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 3 ครั้ง แบ่งเป็นเช้า กลางวัน เย็น หลังจากนั้นแพทย์จะประเมินปรับขนาดปริมาณยาที่เหมาะสมเพื่อช่วยควบคุมอาการได้ดีที่สุด ขนาดสูงสุดไม่เกิน 3,600 มิลลิกรัม/วัน
  • ผู้ใหญ่ การรักษาช่วงเริ่มแรก แพทย์จะให้ผู้ป่วยรับประทานยา Gabapentin แบบ 3 ขั้น คือ
    • วันที่ 1: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 1 ครั้ง
    • วันที่ 2: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 2 ครั้ง แบ่งเป็นเช้า เย็น
    • วันที่ 3: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 3 ครั้ง แบ่งเป็นเช้า กลางวัน เย็น หลังจากนั้นแพทย์จะประเมินปรับขนาดปริมาณยาที่เหมาะสมเพื่อช่วยควบคุมอาการได้ดีที่สุด ขนาดสูงสุดไม่เกิน 3,600 มิลลิกรัม/วัน

อาการปวดปลายประสาทหลังจากเป็นงูสวัด

การรักษาช่วงเริ่มแรก แพทย์จะให้ผู้ป่วยรับประทานยา Gabapentin แบบ 3 ขั้น คือ

  • วันที่ 1: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 1 ครั้ง
  • วันที่ 2: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 2 ครั้ง แบ่งเป็นเช้า เย็น
  • วันที่ 3: รับประทานยาครั้งละ 300 มิลลิกรัม 3 ครั้ง แบ่งเป็นเช้า กลางวัน เย็น หลังจากนั้นแพทย์จะประเมินปรับขนาดปริมาณยาที่เหมาะสมเพื่อช่วยควบคุมอาการได้ดีที่สุด ขนาดสูงสุดไม่เกิน 3,600 มิลลิกรัม/วัน

การรักษากลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข (Restless Legs Syndrome) รับประทานยาวันละ 600 มิลลิกรัม 1 ครั้ง

การใช้ยา Gabapentin

ยา Gabapentin เป็นยาที่ต้องใช้ภายใต้คำสั่งของแพทย์ และในระหว่างการใช้จะต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ด้วย เนื่องจากยาดังกล่าวอาจส่งผลต่อสุขภาพจิต ทำให้อารมณ์เปลี่ยนแปลง หรือก่อให้เกิดภาวะซึมเศร้าได้ นอกจากนี้ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการขาอยู่ไม่สุข หากเป็นคนที่ต้องทำงานในเวลากลางคืนควรบอกแพทย์ให้ชัดเจนก่อนใช้ยา เนื่องจากผลข้างเคียงของยาอาจทำให้มีอาการง่วงได้ อีกทั้งควรหลีกเลี่ยงการรับประทานยาลดกรดก่อนการรับประทานยา Gabapentin นอกจากนี้  หากผู้ป่วยใช้ยานอนหลับ ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาในกลุ่มรักษาอาการวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า หรือยากันชักชนิดอื่น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาด้วย เพราะยากาบาแพนตินอาจยิ่งเสริมให้อาการง่วงรุนแรงขึ้น

นอกจากนี้ผู้ป่วยที่วางแผนตั้งครรภ์ หรืออยู่ในช่วงกำลังตั้งครรภ์ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา สำหรับสตรีที่อยู่ในช่วงให้นมบุตร การรับประทานยาชนิดนี้อาจทำให้ตัวยาเจือปนในน้ำนมและถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกได้ จึงควรบอกแพทย์ให้ชัดเจนก่อนที่จะมีการใช้ยา

สำหรับผู้ป่วยโรคลมชัก ห้ามหยุดยาโดยพลการ แม้ว่าอาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม เพราะการหยุดยาจะทำให้อาการชักเพิ่มขึ้น และควรพกเอกสารสำคัญเช่นบัตรประชาชน หรือเอกสารที่ระบุหมายเลขติดต่อฉุกเฉินเมื่ออาการกำเริบ ในกรณีที่อาการชักกำเริบ ผู้เข้าช่วยเหลือจะได้รับมืออย่างทันท่วงที

การใช้ยา Gabapentin สามารถส่งผลทำให้ตรวจพบระดับโปรตีนในปัสสาวะได้ ดังนั้นหากต้องเข้ารับการตรวจปัสสาวะควรแจ้งเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการก่อน

ผลข้างเคียงจากการใช้ยา Gabapentin

ยา Gabapentin เป็นยาที่มีผลข้างเคียงค่อนข้างมาก ที่มักพบได้บ่อยจะเป็นอาการที่เกิดขึ้นกับพฤติกรรมและสุขภาพจิต ได้แก่

  • รู้สึกมึนงง
  • มีการกรอกตาที่ผิดปกติ ตาพร่ามัว
  • เกิดพฤติกรรมก้าวร้าว
  • วิตกกังวล ซึมเศร้า
  • มีปัญหาเรื่องการควบคุมสมาธิ
  • อารมณ์แปรปรวน
  • ขาดความเชื่อมั่น
  • ร้องไห้โดยไม่มีสาเหตุ
  • อยากตาย

ทั้งนี้ อาการในข้างต้นเป็นอาการที่ญาติหรือผู้ดูแลควรสังเกตอย่างใกล้ชิด เพราะหากเกิดขึ้นติดต่อกันเป็นเวลานาน อาจกลายเป็นปัญหาสุขภาพจิตระยะยาว นอกจากนี้ยังอาจพบอาการอื่น ๆ ที่เป็นผลข้างเคียงจากการใช้ยา แต่ก็พบได้ไม่บ่อยนัก อาทิ ไอ หนาวสั่น เจ็บหน้าอก เป็นไข้ แขนและขาบวม หลงลืมชั่วขณะ ปัสสาวะบ่อย หายใจถี่ เจ็บคอ มีแผลในปาก เลือดออกโดยไม่มีสาเหตุ หรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ ซึ่งหากเกิดอาการเหล่านี้ควรรีบปรึกษาแพทย์โดยด่วนเพื่อไม่ให้อาการรุนแรงมากยิ่งขึ้น