BCG (บีซีจี) เป็นวัคซีนที่ผลิตจากเชื้อแบคทีเรีย ใช้ฉีดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันวัณโรค หรืออาจใช้รักษาเนื้องอกในกระเพาะปัสสาวะ โดยจะช่วยเพิ่มเซลล์เม็ดเลือดขาวที่มีหน้าที่กำจัดเซลล์เนื้องอก หรืออาจใช้รักษาโรคอื่น ๆ นอกเหนือจากนี้ตามดุลยพินิจของแพทย์

BCG

ยา BCG มีข้อห้ามใช้และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ ดังนั้น การใช้ยาควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์และเภสัชกรเสมอ

เกี่ยวกับยา BCG

กลุ่มยา	วัคซีน
ประเภทยา	ยาตามใบสั่งแพทย์
สรรพคุณ	ป้องกันวัณโรค
กลุ่มผู้ป่วย	เด็กและผู้ใหญ่
รูปแบบของยา	ยาฉีด

คำเตือนในการใช้ยา BCG

แจ้งให้แพทย์ทราบก่อนใช้ยานี้ หากมีประวัติแพ้ยาหรือส่วนประกอบของยาชนิดนี้ รวมถึงการแพ้น้ำยางจากธรรมชาติ ยาชนิดอื่น อาหาร หรือสารใด ๆ
แจ้งให้แพทย์ทราบเกี่ยวกับยาที่กำลังใช้อยู่ทุกชนิด ทั้งยาที่แพทย์สั่ง ยาที่ซื้อใช้ด้วยตนเอง วิตามิน และสมุนไพร เพราะมียาหลายชนิดที่อาจทำปฏิกิริยากับยานี้
แจ้งให้แพทย์ทราบก่อนใช้ยานี้ หากมีภาวะติดเชื้อใด ๆ โรคมะเร็ง เป็นไข้ มีแผลไหม้รุนแรงตามร่างกาย ระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือเป็นโรคที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น เอชไอวี (HIV) เป็นต้น
แจ้งให้แพทย์ทราบก่อนใช้ยานี้ หากกำลังเข้ารับการรักษาโดยทำรังสีบำบัดหรือเคมีบำบัด
ก่อนใช้ยานี้ผู้ป่วยอาจจำเป็นต้องได้รับการตรวจคัดกรองวัณโรค
แจ้งให้แพทย์ทราบก่อนใช้ยา หากเคยฉีดวัคซีนโรคฝีดาษหรือมีผลการตรวจวัณโรคเป็นบวก
ยานี้อาจทำให้ผลการตรวจบางชนิดคลาดเคลื่อน ผู้ป่วยควรแจ้งให้แพทย์หรือพยาบาลทราบว่ากำลังใช้ยานี้ก่อนรับการตรวจวินิจฉัยใด ๆ
ระหว่างที่ใช้ยานี้ ผู้ป่วยควรคุมกำเนิดและแจ้งให้แพทย์ทราบหากเกิดการตั้งครรภ์ระหว่างที่ได้รับการรักษา เนื่องจากไม่อาจรับรองได้ว่าวัคซีน BCG จะไม่เป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์
ก่อนเข้ารับการรักษาใด ๆ ควรแจ้งให้แพทย์ พยาบาล เภสัชกร และทันตแพทย์ทราบว่ากำลังใช้ยานี้
ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือวางแผนมีบุตรควรปรึกษาแพทย์ถึงข้อดีและข้อเสียของการใช้ยานี้
ผู้ที่กำลังให้นมบุตรควรปรึกษาแพทย์ถึงความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อบุตร

ปริมาณการใช้ยา BCG

ปริมาณและระยะเวลาในการใช้ยาขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา โดยมีตัวอย่างการใช้ยา ดังนี้

ป้องกันวัณโรค

ผู้ใหญ่ ฉีดวัคซีนปริมาณ 0.1 มิลลิลิตร เข้าผิวหนัง หลังฉีดอาจเกิดตุ่มนูนขนาด 6-8 มิลลิเมตร และจะหายไปในไม่ช้า แต่อาจมีตุ่มนูนขึ้นอีกและแตกออกเป็นแผลเล็ก ๆ ที่มีหนอง ในช่วงประมาณสัปดาห์ที่ 2 ต่อมา อาการดังกล่าวจะเป็น ๆ หาย ๆ อยู่ประมาณ 6 สัปดาห์ และค่อย ๆ ดีขึ้นเอง

การใช้ยา BCG

เข้ารับการฉีดวัคซีน BCG ตามการนัดหมายและปฏิบัติตามคำสั่งของแพทย์อย่างเคร่งครัด หากมีข้อสงสัยใด ๆ ควรสอบถามแพทย์หรือเภสัชกร
เด็กแรกเกิดทุกคนต้องได้รับวัคซีน BCG โดยร่างกายของเด็กจะเริ่มสร้างภูมิคุ้มกันต่อวัณโรคในช่วง 4-6 สัปดาห์ หลังจากการฉีด และภูมิคุ้มกันจะคงอยู่ประมาณ 10 ปี วัคซีนนี้มีประสิทธิภาพในการป้องกันวัณโรคได้ประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ โดยเฉพาะวัณโรคเยื่อหุ้มสมองในเด็ก
ควรเก็บยาไว้ที่อุณหภูมิ 2-8 องศาเซลเซียส
ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถึงวิธีการเก็บยาและวิธีกำจัดยาที่ไม่ได้ใช้แล้วอย่างเหมาะสม

ผลข้างเคียงจากการใช้ยา BCG

การฉีดวัคซีน BCG อาจมีผลข้างเคียงทำให้ผิวหนังบริเวณที่ฉีดเกิดแผลเปื่อย ตุ่มนูน อาการปวด คัน ผด หรือมีต่อมน้ำเหลืองโต นอกจากนี้อาจรู้สึกไม่อยากอาหาร ท้องไส้ปั่นป่วน และระคายเคืองกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งมักเกิดขึ้นภายใน 2-3 ชั่วโมงหลังฉีดวัคซีน และคงอยู่เป็นระยะเวลา 1-3 วัน รวมทั้งปัสสาวะมากหรือรู้สึกปวดมากจนต้องปัสสาวะทันที มีอาการแสบหรือเจ็บเวลาปัสสาวะ หนาวสั่น มีอาการของไข้หวัด มีไข้ปานกลาง และอ่อนเพลีย ควรไปพบแพทย์หากอาการดังกล่าวไม่หายไปหรือรบกวนการใช้ชีวิต

หากเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรงต่อไปนี้ ควรไปพบแพทย์ทันที

อาการแพ้ยา ได้แก่ ผื่นคัน ลมพิษ คัน บวม แดง ตุ่มพุพอง ผิวลอกพร้อมกับมีไข้หรือไม่มีไข้ หายใจเสียงดัง แน่นหน้าอกหรือคอ มีปัญหาในการหายใจหรือพูด เสียงแหบ หน้า ปาก ริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม
สัญญาณที่บ่งบอกว่าตับทำงานผิดปกติ เช่น ปัสสาวะสีเข้ม ไม่อยากอาหาร อ่อนเพลีย ตัวเหลืองตาเหลือง ท้องไส้ปั่นป่วน ปวดท้อง อุจจาระสีซีด อาเจียน เป็นต้น
สัญญาณที่บ่งบอกว่าปอดหรือการหายใจผิดปกติ เช่น หายใจไม่อิ่ม ไอ หรือมีไข้
มีไข้สูง 39.5 องศาเซลเซียส ติดต่อกันนานกว่า 12 ชั่วโมง
มีไข้ปานกลาง 38.5 องศาเซลเซียส ติดต่อกันนานกว่า 48 ชั่วโมง
ปวดข้อ เจ็บหน้าอก
เจ็บตา ระคายเคืองตา ตาแดง
เวียนศีรษะรุนแรงหรือหมดสติ
ไอ อาเจียน

นอกจากนี้ หากผู้ป่วยพบอาการผิดปกติใด ๆ เพิ่มเติม ควรรีบแจ้งให้แพทย์ทราบด้วยเช่นกัน